Slaappillen op recept

Voorbeelden van benzodiazepinen zijn:

Deze middelen worden voorgeschreven bij slaapproblemen, maar ook bij angstklachten.

Als je niet kunt slapen, ben je vaak nog te alert om in slaap te vallen. Je hersenen blijven actief, waardoor het moeilijk is om tot rust te komen.

Benzodiazepinen hebben een kalmerende werking en helpen om die alertheid te verminderen. Hierdoor kun je makkelijker ontspannen en in slaap vallen.

Ze werken via een stofje in de hersenen (GABA), dat een remmend effect heeft op de hersenactiviteit. Door dit effect worden prikkels minder sterk doorgegeven tussen zenuwcellen. Als gevolg hiervan neemt spanning en angst af, ontspannen de spieren en word je bewustzijn verlaagd.

Benzodiazepinen worden daarom voorgeschreven bij slaapproblemen, maar ook bij angstklachten en epilepsie.

Benzodiazepinen verschillen in hoe snel ze werken en hoe lang het effect aanhoudt. Dit is belangrijk bij de keuze voor een bepaald middel.

Kortwerkende middelen

• werken snel
• worden vooral gebruikt bij problemen met inslapen
• worden ook wel ‘inslapers’ genoemd

Langwerkende middelen 

• werken langer door
• worden vaker gebruikt bij doorslaapproblemen

Langwerkende middelen kunnen ook nadelen hebben. Omdat ze langer actief blijven, kun je de volgende dag nog last hebben van sufheid of verminderde alertheid. Dit kan invloed hebben op bijvoorbeeld autorijden.

Daarnaast kan bij dagelijks gebruik een opeenstapeling van effecten ontstaan, doordat een nieuwe dosis wordt ingenomen terwijl de vorige nog niet volledig is uitgewerkt.

Benzodiazepinen worden bij kortdurend gebruik over het algemeen als relatief veilig beschouwd. Desondanks kunnen zij gepaard gaan met diverse bijwerkingen, met name bij aanvang van de behandeling en bij langdurig gebruik.

Veelvoorkomende bijwerkingen:

• sufheid
• minder snel reageren
• coördinatieproblemen
• spierzwakte
• vermoeidheid en slaperigheid
• minder alertheid
• vergeetachtigheid
• concentratieproblemen

Vooral in de eerste week van gebruik is er een verhoogd risico op ongevallen, bijvoorbeeld in het verkeer.

Belangrijk om te weten: Veel bijwerkingen merk je vooral overdag. Hierdoor kan het lijken alsof de klachten komen door slecht slapen, terwijl ze ook een gevolg kunnen zijn van de medicatie.

Mensen die langere tijd slaappillen hebben gebruikt en daarmee stoppen, merken vaak dat hun alertheid en functioneren overdag verbeteren.

Raadpleeg altijd de bijsluiter voor volledige informatie over een specifiek slaapmiddel.

Bij gebruik van benzodiazepinen kan je lichaam wennen aan het middel. Hierdoor neemt het effect na verloop van tijd af en heb je een hogere dosis nodig om hetzelfde resultaat te krijgen.

Daarnaast kun je het gevoel krijgen dat je alleen nog maar kunt slapen met een slaappil. Dit noemen we geestelijke afhankelijkheid.

Ook kan er lichamelijke afhankelijkheid ontstaan. Als je langere tijd slaappillen gebruikt en plotseling stopt, kun je last krijgen van ontwenningsklachten. Vaak komt de slapeloosheid dan tijdelijk sterker terug.

Slaappillen zijn meestal maar kortdurend effectief. Daarom wordt in richtlijnen geadviseerd om ze kortdurend en bij uitzondering te gebruiken.

Ze kunnen tijdelijk helpen bij acute stress of ingrijpende gebeurtenissen. Bij chronische slapeloosheid pakken ze de onderliggende oorzaken echter niet aan. Daardoor komt het slaapprobleem vaak terug na het stoppen.

Z-slaapmiddelen zijn een groep slaapmedicatie die qua werking lijkt op benzodiazepinen, maar tot een andere chemische groep behoort. Ze worden vaak voorgeschreven bij slaapproblemen.

Aanvankelijk werd gedacht dat deze middelen minder risico op afhankelijkheid zouden geven. Inmiddels is duidelijk dat ook z-slaapmiddelen kunnen leiden tot gewenning en afhankelijkheid, vergelijkbaar met benzodiazepinen.

Mogelijke bijwerkingen zijn onder andere:

• sufheid en slaperigheid overdag
• verminderde alertheid
• concentratieproblemen

Net als benzodiazepinen wordt geadviseerd om deze middelen slechts kortdurend en met terughoudendheid te gebruiken.

Voorbeelden van z-slaapmiddelen zijn:

Slaap je al langere tijd slecht, dan is een slaaptherapie (cognitieve gedragstherapie voor slapeloosheid, CGT-i) de meest effectieve behandeling. In plaats van alleen de symptomen te onderdrukken, werk je aan de factoren die het slaapprobleem in stand houden.

Daardoor kan je slaap op de lange termijn verbeteren, zonder afhankelijk te zijn van slaapmedicatie.

Gebruik je momenteel slaapmiddelen? Dan kunnen wij je begeleiden bij het geleidelijk en verantwoord afbouwen tijdens de slaaptherapie.

👉 Bekijk hoe slaaptherapie jou kan helpen

Lees ook op onze slaapblog:

• "Illegale pillenjacht” - Brandpunt reportage over slaapmiddelen
• "Bang voor de nacht” - Brandpunt reportage over slapeloosheid
• Kruidenmiddelen tegen slapeloosheid? Statement Vereniging van Slaapgeneeskunde